Diş Dolgusunun Ömrü Ne Kadardır?
Diş dolgusu… Çoğumuz için diş hekimi randevularının en tanıdık uygulamalarından biri. Bir çürük fark edildiğinde, bir diş kırıldığında ya da zamanla aşınan bir yüzey onarılmak istendiğinde, genellikle ilk akla gelen çözüm dolgu olur. Kısa sürede yapılması, dişi çekmeden koruması ve günlük hayata hızla dönmeye imkân tanıması sayesinde dolgu tedavisi yıllardır güvenle uygulanıyor.
Ancak tedavi tamamlanıp koltuktan kalktıktan sonra, zihinde yeni bir soru beliriyor: “Bu dolgu ne kadar süre beni idare eder?” Kimisi yıllarca sorunsuz kullandığı bir dolguya sahiptir, kimisi ise birkaç yıl içinde yeniden diş hekimi yolunu tutmak zorunda kalır. Dolgunun ömrünü nelerin etkilediği, neden bazı dolgular daha uzun dayanırken bazılarının daha çabuk yıprandığı merak konusu olur.
Aslında diş dolgusu tek başına “yapıldı ve bitti” denilecek bir işlem değildir. Kullanılan malzeme, dişin ağız içindeki konumu, çiğneme alışkanlıkları, ağız bakımı ve hatta günlük hayatta farkında olmadan yaptığımız küçük alışkanlıklar bile dolgunun dayanıklılığını doğrudan etkiler. Bu yazıda, diş dolgularının ne kadar süre kullanılabildiğini, hangi faktörlerin dolgunun ömrünü uzattığını ya da kısalttığını ve dolgu yaptırdıktan sonra nelere dikkat edilmesi gerektiğini tüm detaylarıyla ele alacağız.
Diş Dolgusu Nedir, Neden Yapılır?
Diş dolgusu, çürük ya da çeşitli nedenlerle zarar görmüş diş dokusunun dikkatlice temizlenmesinin ardından, oluşan boşluğun dişe uyumlu özel bir materyalle doldurulmasıyla uygulanan bir tedavidir. Ancak bu işlem, çoğu zaman düşünüldüğü gibi yalnızca “boşluğu kapatma” amacı taşımaz. Asıl hedef, hasar gören dişi yeniden sağlıklı bir yapıya kavuşturmak ve ağız içindeki doğal dengenin bozulmasını önlemektir. Zamanında yapılan bir dolgu sayesinde diş, çiğneme sırasında görevini sorunsuz şekilde yerine getirmeye devam eder ve çürüğün daha derin dokulara ilerlemesi engellenir.
Aynı zamanda dolgu, dişte oluşan ağrı ve hassasiyetin giderilmesinde de önemli bir rol oynar. Soğuk, sıcak ya da tatlı yiyeceklerle ortaya çıkan sızlamalar, dolgu sonrası büyük ölçüde ortadan kalkar. Bu yönüyle diş dolgusu, hem günlük yaşam konforunu artıran hem de dişi çekime gitmeden koruyan küçük ama son derece değerli bir müdahaledir. Doğru zamanda yapıldığında, dişin doğal yapısını ve fonksiyonunu uzun yıllar boyunca desteklemeye devam eder.
Diş Dolgusunun Ömrü Ne Kadardır?
Genel bir çerçeve çizmek gerekirse, diş dolgularının kullanım süresi çoğu kişide yaklaşık 5 ile 15 yıl arasında değişir. Ancak bu rakamlar herkes için aynı değildir. Dolguda kullanılan malzeme, dolgunun ön mü yoksa arka bir dişte mi olduğu, hatta kişinin çiğneme alışkanlıkları bile bu sürenin uzamasında ya da kısalmasında belirleyici olur. Düzenli ağız bakımı yapan, kontrollerini aksatmayan kişilerde dolgular çok daha uzun yıllar sorunsuz şekilde görevini sürdürebilir.
Bazı hastalar, tek bir dolgu ile neredeyse 20 yıla yakın rahat ederken, bazılarında ise birkaç yıl içinde yenileme ihtiyacı doğabilir. Bu durum genellikle “dolgunun düşmesi” olarak ifade edilse de, çoğu zaman asıl sorun dolgunun altından gelişen yeni bir çürük ya da zamanla dolgu kenarlarında oluşan sızıntılardır. Yani problem, dolgunun kendisinden çok, dişle dolgu arasındaki uyumun bozulmasıyla ortaya çıkar. Bu nedenle düzenli diş hekimi kontrolleri, dolguların ömrünü uzatmanın en önemli anahtarlarından biridir.
Dolgu Türüne Göre Dayanıklılık Süreleri
Diş dolgularının ne kadar dayanacağı, büyük ölçüde kullanılan malzeme ile ilgilidir. Çünkü her dolgu türü, farklı ihtiyaçlara ve farklı diş bölgelerine göre tercih edilir. Bu yüzden “en uzun ömürlü dolgu hangisi?” sorusunun tek bir cevabı yoktur; önemli olan, doğru dolgunun doğru dişe uygulanmasıdır.
Kompozit ya da halk arasında bilinen adıyla beyaz dolgular, diş rengine çok yakın olmaları nedeniyle özellikle estetik kaygının ön planda olduğu bölgelerde tercih edilir. Ön dişlerde ya da çiğneme baskısının daha az olduğu alanlarda oldukça başarılı sonuçlar verir. Ortalama olarak 5 ila 8 yıl arasında kullanılabilirler. Ancak zamanla renk değişimi yaşanabilir ve sert gıdalarla sık temas ettiklerinde yüzeylerinde aşınma görülebilir. Yine de doğal görünümü sayesinde pek çok kişi için ilk seçenek olmaya devam eder.
Amalgam dolgular ise dayanıklılık denince akla gelen ilk seçeneklerden biridir. Gümüş renginde olmaları nedeniyle estetik açıdan ön planda olmasalar da, özellikle arka dişlerde yıllarca sorunsuz hizmet verebilirler. Yoğun çiğneme kuvvetine maruz kalan bölgelerde 10 ila 15 yıl hatta bazen daha uzun süre dayanabildikleri bilinir. Bu yüzden estetikten çok sağlamlığın önemli olduğu durumlarda hâlâ tercih edilmektedir.
Porselen dolgular, yani inley ve onley uygulamalar, hem estetik hem de dayanıklılığı bir arada sunan daha gelişmiş çözümler arasında yer alır. Laboratuvar ortamında kişiye özel olarak hazırlandıkları için dişe uyumları oldukça yüksektir. Doğru bakım ve düzenli kontrollerle 10 ila 20 yıla kadar sorunsuz şekilde kullanılabilirler. Doğal diş görünümüne en yakın seçeneklerden biri olmaları da bu dolguları cazip kılar.
Cam iyonomer dolgular ise genellikle uzun vadeli bir çözümden çok destekleyici ya da geçici amaçlarla kullanılır. Özellikle çocuk dişlerinde ya da çürük riskinin yüksek olduğu durumlarda tercih edilir. Ortalama kullanım süresi 3 ila 5 yıl civarındadır. En önemli avantajlarından biri, flor salınımı yaparak dişi çürüğe karşı bir süre daha korumasıdır. Bu yönüyle, belirli durumlarda oldukça faydalı bir seçenek sunar.
